Anlaşmalı Boşanma Davası 2025 – Şartları, Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Anlaşmalı boşanma davası, evlilik birliğini en hızlı ve en az yıpratıcı şekilde sonlandırmak isteyen eşlerin; boşanmanın mali sonuçları ile (açıklama: tazminat ve nafaka gibi parasal konular) çocukların durumuna ilişkin tüm başlıklarda ortak bir metin üzerinde uzlaştıkları ve bunu mahkemede birlikte onayladıkları bir yargılama yoludur. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. fıkrası, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek özgür iradeyle anlaşıp anlaşmadıklarını kontrol etmesini şart koşar. Bu yazıda, şartları, protokolün doğru kurgulanmasını, mahkeme aşamalarını, velayet–nafaka–tazminat–mal paylaşımı–ziynet gibi kritik konuları ve sık yapılan hataları; uygulamadan süzülen pratik uyarılarla birlikte adım adım anlatıyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Eşlerin boşanma ve ferileri (açıklama: boşanmanın doğurduğu yan sonuçlar) konusunda aynı metinde uzlaşmaları ve bu metni duruşmada sözlü olarak da kabul etmeleriyle ilerleyen, genellikle tek celsede sonuçlanan bir dava türüdür. Anlaşma yoksa ya da taraflar duruşmada onay vermezse süreç çekişmeli boşanmaya döner.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?

• En az 1 yıl evlilik şartı.
• Birlikte başvuru veya bir eşin açtığı davayı diğerinin açık kabulü.
• Protokolde mali sonuçlar ve çocukların durumu hakkında tam uzlaşma.
• Tarafların duruşmada bizzat dinlenmesi ve protokolü sözlü olarak onaylaması.
• Hâkimin, tarafların ve çocukların yararına gördüğü değişiklikleri yapabilmesi ve tarafların bu değişiklikleri kabul etmesi.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hazırlanması

Protokol; açık, net ve icra edilebilir (açıklama: gerektiğinde ilamlı icra ile uygulanabilir) hükümler içermelidir. Belirsiz ifadeler (“alacağı yoktur” gibi genel cümleler) ileride yeni davalara yol açabilir. Teslim tarihleri, bedeller, ödeme takvimi, artış kriterleri ve çocukla kişisel ilişki takvimi kalem kalem yazılmalıdır.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir; yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi aile sıfatıyla bakar. Yetki bakımından kuralen eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesi öngörülür; anlaşmalı dosyalarda taraflar çoğu kez yetki itirazı yapmadığından pratikte seçilen mahkemede yargılama sürer.

Davanın Açılması, Duruşma ve Mahkeme İncelemesi

Dava, dilekçe ekine protokol konularak açılır; harç ve giderler yatırılır. Hâkim önce metni denetler, sonra tarafları bizzat dinler. İrade sakatlığı (açıklama: baskı, tehdit) şüphesi varsa onay vermez; gerekli gördüğü düzeltmeleri tarafların kabulüne sunar. Taraflar duruşmaya katılmazsa süreç anlaşmalı vasfını kaybeder.

Boşanma Kararının Kesinleşmesi

Hüküm kurulduktan sonra gerekçeli karar tebliğ edilir, yasal süre beklenir (açıklama: istinaf). Süre sonunda kesinleşme şerhi alınır ve karar nüfusa gönderilir. Bu adımlar tamamlanmadıkça, pratikte “boşandık” denilse bile karar hukukî sonuç doğurmaz.

Boşanmanın Ferileri: Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki

Velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri çocuğun üstün yararı esas alınarak denetlenir; hâkim, kamu düzeni niteliği gereği protokole müdahale edebilir. Kişisel ilişki için tarih–saat–bayram/yaz tatili gibi ayrıntılar takvimsel şekilde yazılmalıdır; aksi hâlde icra edilebilirlik zayıflar.

Boşanmanın Ferileri: Nafaka

• İştirak nafakası (çocuğun giderleri): Kamu düzeniyle bağlantılıdır; protokolde yer almasa bile hükmedilebilir, sonradan artırımı istenebilir.
• Yoksulluk nafakası (eş için): Taraf iradesine bağlıdır; protokolde açıkça feragat edilirse sonradan istenmesi teknik olarak mümkün olmaz (anlaşmalı boşanmada kusur tespiti yapılmadığından).
• Artış ölçütü (ör. TÜFE, oran, tarih) açık yazılmalıdır.

Boşanmanın Ferileri: Maddi–Manevî Tazminat

Anlaşmalı boşanmada tazminat protokolle kararlaştırılabilir; ayrıca kusur ispatı aranmaz. Tutar, ödeme zamanı ve yöntemi (peşin/taksit) icra edilebilir şekilde yazılmalıdır.

Mal Paylaşımı

Mal rejiminin tasfiyesi protokole konulabilir; konulmayıp ayrıca açılacak davaya bırakılması da mümkündür. Ancak gerçekten paylaşım yapılmış sayılabilmesi için hangi malın kime, ne bedelle ve ne vadede devredileceği ayrıntılı yazılmalıdır. Genel feragat cümleleri, Yargıtay uygulamasında çoğu zaman paylaşım yapılmış sayılmadığından sonradan alacak davası gündeme gelebilir.

Ziynet (Düğün Takıları)

Güncel içtihat, kadına/erkeğe özgü olanlar dışındaki takıların ortak kabul edilebileceğini göstermektedir. Taraflar anlaşmalı boşanmada ziynet üzerinde serbestçe tasarruf edebilir; feragat varsa açık yazılmalı. Protokolde düzenlenmemiş ziynet, boşanmanın ferisi sayılmadığından sonradan ayrıca dava konusu edilebilir.

Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?

Mahkemenin iş yüküne, evrakların eksiksizliğine ve takip hızına göre değişmekle birlikte, uygulamada tensip–duruşma–kesinleşme adımları çoğu dosyada kısa sürede tamamlanır. “Tek celse” vurgusu, duruşma sayısını ifade eder; kesinleşme süreci ayrıca yönetilmelidir.

Ücret ve Masraflar

Dava; başvuru/peşin harç, gider avansı ve tebligat gibi kalemler ile avukatlık ücretinden oluşan maliyetler içerir. Ücretler yıl ve tarife kararlarına göre değişir; bulunduğunuz ilde güncel tarifeye bakılması ve dosya özelinde net kalemlerin önceden planlanması gerekir.

Anlaşmalı Boşanma için Gerekli Evraklar

• Dava dilekçesi ve anlaşmalı boşanma protokolü (mümkünse noter onaylı imza veya duruşmada beyan).
• Nüfus kayıt örnekleri, kimlik fotokopileri.
• Vekâletnameler (avukatla takip ediliyorsa).
• Harç ve gider makbuzları.

Anlaşmalı Boşanmada Avukat Şart mı?

Hukuken zorunlu değil; ancak en çok hak kaybı protokol metnindeki belirsizlik ve kesinleşme adımlarının atlanması nedeniyle yaşanır. Deneyimli bir avukat; nafaka artış kriteri, teslim–ödeme takvimi, kişisel ilişki planı, mal ve ziynet tasfiyesi gibi başlıkları “icraya elverişli” yazım tekniğiyle güvence altına alır.

Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Uyarılar

• Duruşmaya bizzat katılmamak veya çelişkili beyan vermek.
• Protokolde yuvarlak–yoruma açık cümleler; tarih–tutar–yer–saat eksikliği.
• Yoksulluk nafakasından farkında olmadan feragat etmek.
• Çocukla kişisel ilişki takvimini ayrıntılandırmamak.
• Kararın kesinleşme ve nüfus bildirimi sürecini takip etmemek.

SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

Tek celsede boşanmak için mutlaka birlikte mi başvurmalıyız?

Hayır. Bir eş davayı açar, diğeri davayı kabul ederse şartlar sağlanırsa hâkim anlaşmayı onaylayabilir.

Protokolde iştirak nafakası yazmadık; sonra açılabilir mi?

Evet. Çocuğa ilişkin olduğundan kamu düzeni bağlantısı vardır; artırımı da sonradan istenebilir.

Yoksulluk nafakasından vazgeçtim; geri dönülebilir mi?

Genellikle hayır. Anlaşmalı boşanmada kusur tespiti yapılmadığından, feragat sonradan telafi edilemez.

Mal paylaşımını protokole yazmak zorunlu mu?

Zorunlu değil; ayrı davaya bırakılabilir. Ancak protokole yazılacaksa kalem kalem ve icraya elverişli yazılmalıdır.

Karar hemen geçerli olur mu?

Hükümden sonra tebligat ve yasal süreler işler; kesinleşme şerhi alınıp nüfusa bildirildiğinde sonuçlar hukuken doğar.

Anlaşmalı Boşanma Davası Yargıtay Kararları

2. Hukuk Dairesi 2016/14847 E. , 2018/4503 K. "İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı erkek tarafından tamamı yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
Taraflar Türk Medeni Kanununun 166/3. maddesi uyarınca boşanmışlar, hüküm davacı-karşı davalı tarafça temyiz edilmiştir. Anlaşmalı boşanma yönünden oluşan karar kesinleşinceye kadar eşlerin bu yöndeki diğer bir ifadeyle gerek boşanmanın mali sonuçları, gerekse çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanından dönmelerini engelleyici yasal bir hüküm bulunmamaktadır. Bu halde anlaşmalı boşanma davasının "çekişmeli boşanma" (TMK m. 166/1-2) olarak görülmesi gerekir.
Somut olayda, davacı-karşı davalı erkek, Türk Medeni Kanununun 166/1. maddesi uyarınca boşanma davası açmış, davalı-karşı davacı kadın da erkeğin davasına karşı Türk Medeni Kanununun 166/1. maddesi uyarınca boşanma davası açmıştır. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması tamamlandıktan sonra ön incelemenin duruşmalı yapılmasına karar verilmiş, ön inceleme celsesinde, taraflar karşılıklı olarak anlaşmalı boşanmak istediklerini, protokol sunmayacaklarını ve boşanmanın mali ve hukuki sonuçları üzerinde anlaştıklarını, karşılıklı olarak birbirlerinden nafaka ve tazminat taleplerinin olmadığını beyan etmişlerdir. Mahkemece tarafların talepleri doğrultusunda karşılıklı açılan çekişmeli boşanma davaları anlaşmalı boşanma davasına çevrilmiş ve tarafların anlaşmalı boşanmalarına karar verilmiş ise de; davacı-karşı davalı erkek temyiz dilekçesiyle kendi davasından feragat etmiştir. Bu husus gözetilerek hükmün feragat nedeniyle bozulması gerekmektedir. Davacı-karşı davalı erkek anlaşmalı boşanmaya ilişkin irade beyanından dönmüştür. Gerçekleşen bu durum karşısında, taraflar arasında görülen kadının açtığı davanın, Türk Medeni Kanununun 166/1. madddesi uyarınca çekişmeli boşanma davası olarak tekrar ele alınması gereği hasıl olmuştur. O halde, mahkemece mevcut dosya kapsamı dikkate alınarak Türk Medeni Kanununun 166/1. maddesi çerçevesinde yargılamaya devamla usulüne uygun şekilde deliller toplanarak, gerçekleşecek sonucu uyarınca bir karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 04.04.2018 (Çrş.)