Anlaşmalı Boşanma Nedir? Şartları, Süreci, Protokol ve 2025 Masrafları

Anlaşmalı boşanma, evliliği bitirme iradesi konusunda uzlaşmış eşlerin, boşanmanın mali ve kişisel sonuçlarını yazılı bir protokolle belirleyip mahkeme onayına sundukları hızlı bir yargılama yoludur. Dayanağı TMK 166/3 olup (evliliğin en az bir yıl sürmesi, birlikte başvuru ya da davanın kabulü, tarafların hâkim önünde özgür iradeyle beyanı ve düzenlemenin uygun bulunması), tek celsede sonuçlanabilmesiyle öne çıkar. Aşağıda; şartları, adım adım dava süreci, hâkimin yaklaşımı, nafaka–tazminat–velayet düzenlemeleri, mal paylaşımı ve ziynet başlıkları, süre–masraf tablosu, kararın kesinleşmesi ve pratikte sık yapılan hatalara karşı yol haritası yer alır.

Anlaşmalı Boşanma Nedir? Hukuki Dayanak

TMK 166/3’e göre, evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da biri açtığı davanın kabulünü diğerinden alırsa, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hâkim; tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna dair kabul edilen düzenlemeyi “uygun” bulursa boşanmaya hükmeder. Bu aşamada hâkimin, taraf ve çocuk yararına zorunlu gördüğü küçük değişiklikleri yapabilmesi ve bu değişikliklerin taraflarca onaylanması mümkündür.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

• 1 yıl kuralı: Evlilik en az bir yılı tamamlamalıdır.
• Birlikte başvuru/kabul: Ya ortak başvuru yapılır ya da bir tarafın davası diğerince açıkça kabul edilir.
• Bizzat dinleme: Her iki eş duruşmaya gelip hâkim önünde özgür iradeyle beyan verir.
• Protokol zorunluluğu: Anlaşmalı boşanma protokolü (nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, mal/eşya/ziynet düzeni) açık ve icra edilebilir şekilde hazırlanır.
• Uygunluk denetimi: Hâkim protokolü adalet ve üstün yarar ölçütleriyle değerlendirir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? (Adım Adım)

• Protokolü hazırlayın: Tüm mali–kişisel sonuçları rakam, tarih ve ödeme yöntemleriyle netleştirin.
• Dilekçe ve ekleri: Yetkili Aile Mahkemesine dilekçe ve imzalı protokolü sunun.
• Harç–avans ödemeleri: Başvuru/peşin harç, gider avansı ve vekâlet pulu yatırılır.
• Duruşma: Taraflar bizzat katılır; hâkim serbest iradeyi ve düzenlemelerin uygunluğunu teyit eder.
• Karar ve tebliğ: Gerekçeli karar yazılır, tebliğ edilir; kesinleşme için süreç işletilir.

Hâkim Ne Sorar? Duruşma Dinamiği

Hâkim tipik olarak “Boşanmak istiyor musunuz?”, “Protokolü isteyerek imzaladınız mı?”, “Nafaka/velayet/mal paylaşımı maddelerini anladınız mı?” gibi özgür irade ve içerik teyidi soruları yöneltir. Beyanlarda çelişki, tereddüt veya baskı işareti varsa dosya reddedilebilir ya da çekişmeli sürece evrilebilir. Çocuk varsa, düzenlemelerin “çocuğun üstün yararı”na uygunluğu ayrı bir denetim konusudur.

Nafaka ve Tazminat: Türler, Ölçütler, Pratik Notlar

• İştirak nafakası (çocuk): Çocuğun bakım–eğitim giderlerine katkıdır; kamu düzeni niteliği nedeniyle protokolde hiç düzenlenmemiş olsa bile mahkeme cüz’î bir tutara hükmedebilir.
• Yoksulluk nafakası (eş): Taraflar anlaşırsa hüküm altına alınır; anlaşmalı boşanmada kusur tespiti yapılmadığından sonradan talep şansı teknik olarak kapanabilir.
• Tazminat (TMK 174): Anlaşmayla miktar ve ödeme planı belirlenebilir; açık rakam, vade ve yöntem şarttır.
• İpuçları: Tutarları TÜİK endeksine endeksleme, ödeme gününü belirleme ve temerrüt hükmü ekleme ileride icra kolaylığı sağlar.

Çocuğun Velayeti ve Kişisel İlişki

Velayet ve kişisel ilişki düzeni, yaş–okul–sağlık–sosyal çevre gibi ölçütlerle üstün yarar temelinde şekillendirilir. Taraflar anlaşsa da mahkeme gerekiyorsa değişiklik yapabilir. Kişisel ilişki (görüş gün/saatleri, bayram–yaz tatili rotasyonu, iletişim kanalları) icra edilebilir şekilde takvim ve saat verilerek yazılmalıdır. Velayet kararı koşullar değiştiğinde dava ile güncellenebilir.

Mal Paylaşımı ve Ziynet Eşyaları: Yargıtay’ın Dikkat Noktaları

• Mal rejimi: 2002 sonrası evliliklerde kural olarak “edinilmiş mallara katılma” rejimi uygulanır. Taraflar protokolde farklı oranlar belirleyebilir.
• Feragat dili: “Tarafların mal paylaşımı alacağı yoktur” gibi genel formüller Yargıtay uygulamasında çoğu kez yetersiz görülür; ileride mal rejimi davasına kapı aralayabilir. Somut mal listesi, devir/bedel/taksit planı yazılmalıdır.
• Ziynet: Düğün takıları ve benzeri eşyalar bakımından son yıllarda eşlerin ortak menfaatini gözeten içtihatlar tartışılmaktadır. Protokolde kimde kalacağı, değer–ödeme nasıl yapılacağı açık yazılmazsa sonradan “ziynet” davası açılabilir.

Süre: Ne Kadar Sürer? Adli Tatilde Görülür mü?

Mahkemenin iş yüküne göre tek celsede karar verilebilir. Uygulamada dosyalar genellikle 1–4 hafta aralığında duruşmaya çıkar; yazım–tebliğ–kesinleşme dâhil toplam 1–2 ay öngörülebilir. Adli tatil döneminde (20 Temmuz–31 Ağustos) kural olarak duruşmalar ertelense de, nöbetçi mahkeme ve hâkimin takdiriyle istisnai şekilde ele alınması mümkündür; talep dilekçesiyle hızlandırma denenebilir.

Ücret ve Masraflar (2025 Örnek Kalemler)

• Başvuru harcı: 615,40 TL
• Peşin harç: 615,40 TL
• Gider avansı: 2.150,00 TL
• Vekâlet pulu: 138,00 TL
• Vekâlet suret harcı: 87,50 TL
• Toplam mahkeme gideri (örnek): 3.606,30 TL

Not: Tanık, bilirkişi, tebligat yoğunluğu gibi unsurlar kalemleri artırabilir. Avukatlık ücreti; şehir, dosya kapsamı ve hizmet alanına göre değişir.

Kararın Kesinleşmesi ve Sonrası Süreç

Gerekçeli karar tebliğinden sonra 2 haftalık istinaf süresi dolmadan karar kesinleşmez. Taraflar kanun yolundan feragat ederse süreç kısalabilir (yerleşik uygulama mahkemeye göre değişir). Kesinleşen karar nüfusa bildirilir; soyadı, velayet–kişisel ilişki, nafaka ve mal devri işlemleri protokole göre yerine getirilir. Kesinleşmeden yeni evlilik yapılamaz. Kadın için iddet süresi (300 gün) söz konusu olup, sağlık raporuyla kaldırılması talep edilebilir.

Avukat Zorunlu mu? Hangi Durumlarda Şiddetle Önerilir?

Avukat tutmak zorunlu değildir; ancak protokolün dili ve sistematiği hak kaybı riskini belirler. Malvarlığı yüksekse, ziynet–taşınmaz devri, taksitli ödemeler, çocuk düzeni ve yoksulluk nafakası gibi başlıklar varsa, uzman desteği ileride çekişmeli davaların önüne geçer.

Sık Yapılan Hatalar ve Pratik İpuçları

• Belirsiz protokol: “İleride anlaşırız” türü muğlak hükümler icra edilemez; rakam–tarih–hesap yöntemi yazılmalı.
• Duruşmaya katılmama: Tarafların bizzat beyanı şarttır; mazeret planı önceden yapılmalı.
• Çocuğun yararı: Okul dönemi–tatil planı, bayram rotasyonu ve iletişim saatleri açık yazılmalı.
• Mal/ziynet listesi: Devir şekli, bedel, vade, teminat ve teslim tarihi protokolde olmalı.
• Kesinleşmeyi takip etmeme: Tebliğ–kesinleşme–nüfusa işlenme adımlarını dosya üzerinden kontrol edin.

SSS

• Anlaşmalı boşanma için 1 yıl şartı esnetilebilir mi? Hayır. 1 yıl dolmadan anlaşmalı yol mümkün değildir; bu durumda çekişmeli boşanma gündeme gelir.
• İştirak nafakasından tamamen vazgeçilebilir mi? Çocuk yararı kamu düzenindendir; mahkeme çoğunlukla cüz’î de olsa nafakaya hükmeder.
• Mal paylaşımını protokole yazmasak sonra dava açabilir miyiz? Genel feragat cümleleri çoğu kez yeterli sayılmaz; somut düzenleme yoksa sonradan mal rejimi davası açılabilir.
• Karar ne zaman kesinleşir? Gerekçeli karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf edilmezse; feragat varsa daha erken.
• Adli tatilde duruşma olur mu? Kuralen ertelenir; ancak nöbetçi mahkeme ve hâkim takdiriyle istisnai şekilde görülebilir, dilekçeyle talep edilebilir.